Etter 14 års innsats går mølla

Laurdag 29. august vart den nyrestaurerte mølla opna etter mange år med frivillig innsats. Publikum fekk ikkje berre sjå eit ferdig restaurert kulturminne – dei fekk oppleve korleis korn igjen blir til mjøl i den gamle mølla.

Det vart ei høgtideleg og svært vellukka markering då Bautahaugen samlinger og Valdresmusea inviterte til opning av Hedalen mølle i Sør-Aurdal.

Dagen fekk ei spesiell ramme etter bortgangen til H.M. Kong Harald. Markeringa vart innleidd med allsang av Kongesongen, etterfølgd av eitt minutts stille til minne om kongen.

Deretter ønskte leiar av Bautahaugen Samlinger, Tor Anders Perlestenbakken, velkomen, før Rønnaug Sørlie fortalde om det omfattande arbeidet møllegruppa har lagt ned frå 2011 til 2025.

Bak opninga ligg dermed 14 år med engasjement, tolmod og frivillig innsats.

Jon Gudbrand Bjørnstad og fleire andre demonstrerte heile prosessen. Publikum fekk følgje kornet gjennom røsting og avskaling før det til slutt vart male til mjøl.
Dermed kunne dei frammøtte oppleve noko langt meir enn eit restaurert bygg.
Dei fekk sjå eit kulturminne i bruk.
Det er nettopp når bygningar, maskineri, handverk og kunnskap blir sette i samanheng, at historia blir levande. I Hedalen kan ein no både sjå, høyre og forstå korleis mølla ein gong var ein viktig del av kvardagen og næringslivet i bygda.

Hedalen mølle er den einaste større mølla som er att i Sør-Aurdal og er eit sjeldan kulturminne. Mykje av produksjonsutstyret er framleis på plass, og saman med damanlegget og vassrennene dannar mølla eit heilskapleg historisk industrimiljø med stor grad av autentisitet.

Kulturminnefondet har bidrege med 370 000 kroner til istandsetjinga av anlegget. Arbeidet har mellom anna omfatta mølla innvendig, nåledammen og vassrennene.

I helsinga frå Kulturminnefondet vart det lagt vekt på kor viktig det er at kulturminne får ei framtid etter at sjølve restaureringsarbeidet er ferdig.

Hedalen mølle er eit godt døme på vern gjennom aktiv bruk. Når mølla igjen kan brukast til demonstrasjon, formidling og aktivitet, blir både bygningen, teknologien og kunnskapen rundt drifta tekne vare på.

Opninga vart også ei markering av kva lokale eldsjeler kan få til når dei held fast ved eit prosjekt over lang tid.

Møllegruppa har arbeidd med anlegget sidan 2011. Gjennom dugnad, kunnskapsinnhenting og samarbeid med fagmiljø og bidragsytarar har dei vore med på å sikre eit kulturminne som elles kunne gått tapt.

Også Møllehistorisk forening helsa opninga, før Bautahaugen Samlinger takka alle bidragsytarane og interessegruppa for innsatsen.

Venneforeininga til Bautahaugen sørgde for kaffi og vaflar, og publikum fekk god tid til å utforske mølla og sjå dei ulike prosessane på nært hald.

Etter mange års arbeid står Hedalen mølle ikkje berre restaurert.

Ho verkar igjen. Korn blir til mjøl, kunnskapen blir ført vidare – og eit viktig stykke lokal industrihistorie har fått nytt liv.