Kjerratmuseet Åsa

Foreningen Kjerratmuseet eig og driv eit kultur- og naturhistorisk museum for Åsa, basert på det unike kjerratanlegget som vart bygd tidleg på 1800-talet.

Museet vert drive på dugnad utan offentleg driftsstøtte, og har som mål å ta vare på og formidle lokal historie knytt til skogbruk, teknikk og samfunnsutvikling.

Prosjektet med istandsetjing av vassrenna ved fullskalmodellen av hjulhus nr. 5 er no ferdigstilt, og resultata er svært gode. Arbeidet er fagleg godt utført, med bygging av ny vassrenne basert på solide handverkstradisjonar. Materiala er produsert av tettvaksen malmfuru frå Holleia, godt eigna for formålet. Det er frest not og fjør i materiala, noko som sikrar ei tett og funksjonell renne. I tillegg er det utvikla ei smart og gjennomtenkt løysing for opning og lukking av vassføringa.

Det tilskotet som vart løyvd frå Kulturminnefondet var på kr 73 000 – og det gjekk med til å rekonstruere den gamle renna.

Under istandsetjinga har elevar frå vidaregåande skule fått delta og lært om tradisjonshandverk i praksis, noko som har gitt prosjektet stor meirverdi.

Ein kjerrat er eit vassdrive mekanisk transportsystem som vart brukt til å frakte tømmer opp bratte bakkar ved hjelp av vasshjul, vaiarar og tromlar – ein avansert og energisparande teknologi utvikla på 1700- og 1800-talet for å få tømmer frå vassdrag og opp til høgareliggjande skogsområde.

Prosjektet er gjennomført i tråd med kostnadsoverslaget, med berre ei mindre overskriding, noko som i seg sjølv ikkje er uvanleg når ein arbeider med kulturminne.

Kulturminnet er no sett i stand for aktiv bruk og formidling, og gjer det mogleg å vise publikum – ikkje minst skuleelevar – korleis kjerratanlegget fungerte.

Med dette er eit sjeldan og viktig teknisk kulturminne sikra for framtida, samstundes som prosjektet har bidrege til både læring, formidling og levande bruk av kulturarven.